Chủ Nhật , 29/11/2020
Trang chủ / Blog Chuyên gia / Bệnh vẹo cột sống thắt lưng do thoái hóa

Bệnh vẹo cột sống thắt lưng do thoái hóa

Mỗi khi đau lưng, nhất là đau nhiều, chúng ta đi chụp phim và bác sĩ đọc phim ghi rằng vẹo cột sống thắt lưng lồi sang phải hoặc lõm sang trái, hoặc gì đó tương tự, chưa hẳn là người bệnh đã bị vẹo cột sống thực thụ, vì đa số trường hợp vẹo cột sống thắt lưng là vẹo cơ năng, nghĩa là không phải vẹo thật, chỉ vẹo tạm thời do đau mà thôi.

Mặc đầu vậy, vẹo cột sống thắt lưng do thoái hóa lại là một trong các bệnh lí nặng nề nhất của thoái hóa cột sống. Điều kiện để một người bệnh bị vẹo cột sống thắt lưng do thoái hóa là sự hư hỏng gần như hoàn toàn các mối liên kết giữa các đốt sống thắt lưng với nhau. Ngoài ra, bản thân từng đốt sống cũng bị biến đổi, có thể bị lún xuống một bên hoặc một phần nào đó, làm cho các đốt sống không còn có thể xếp thẳng hàng với nhau được.

Dưới sự căng kéo của hệ thống cơ và lực giữ yếu ớt của những dây chằng và phần bao khớp còn lại, mỗi đốt sống bị chạy theo một hướng khác nhau, làm cho cột sống vừa bị vẹo sang bên, vừa bị xoay trục. Như vậy, vẹo cột sống thắt lưng do thoái hóa là một phức hợp của nhiều loại thương tổn cột sống thắt lưng: trượt đốt sống trước – sau, trượt đốt sống sang ngang, trượt đốt sống xoay, gãy lún một phần hay toàn bộ thân đốt sống, thương tổn đĩa cuối thân đốt sống…

Vì vậy, khi chúng ta nhìn thấy một người vẹo cột sống thắt lưng đi, có cảm giác như phần bên trên thân thể của người đấy nằm sang một bên so với phần bên dưới của cơ thể. Những người bệnh vẹo cột sống thắt lưng có dáng đi rất đặc biệt như mô tả bên trên. Một số người dù đi bị lệch nhưng hai chân vẫn bằng nhau và bước đi hai chân đều nhau dù thân mình đang nằm ở một bên. Số khác thì đi chân thấp chân cao, hoặc có dáng đi “phạt cỏ”.

Một số người không đau đớn gì mặc dù đi bị lệch rất nặng. Đa số người bệnh vẹo cột sống thắt lưng do thoái hóa bị đau thắt lưng, tăng lên khi đi bộ, khi leo cầu thang. Thường những người bệnh này ít khi ngồi thẳng lưng được vì có thể sẽ rất đau. Đa số chỉ đi lại lòng vòng trong nhà, không thể đi xa được. Có người chỉ có thể nằm được theo một tư thế mà không thể xoay sang tư thế khác.

Chẩn đoán vẹo cột sống thắt lưng dựa trên Xquang động nhiều tư thế, cho thấy rõ sự di lệch giữa các đốt sống, dẫn đến sự lệch trục của cột sống theo mỗi hướng khác nhau, sự thay đổi các góc độ của vẹo cột sống ở những tư thế khác nhau. Tuy nhiên, chẩn đoán hình ảnh có giá trị nhất trong chẩn đoán vẹo cột sống thắt lưng là hình ảnh CTScan, đặc biệt là CTScan tái tạo 3D, cho thấy rõ sự trượt, sự xoay trục của từng đốt sống. Cộng hưởng từ có giá trị xác định tình trạng chèn ép hoặc giằng kéo của hệ thống thần kinh bao gồm chóp tủy, chùm đuôi ngựa và các rễ thần kinh.

Khác với bệnh lí vẹo cột sống ngực tự phát (idiopathic) hoặc các bệnh lí vẹo cột sống ở người trẻ thường đáp ứng khá tốt với vật lí trị liệu, vẹo cột sống thắt lưng do thoái hóa thường gặp ở người lớn tuổi, và gần như vật lí trị liệu không có tác dụng nắn lại cột sống.

Đối với những trường hợp vẹo cột sống thắt lưng do thoái hóa không gây đau và không có những tác động tiêu cực lên chức năng sống và làm việc của người bệnh, việc quyết định mổ cho người bệnh chỉ mang tính giải quyết vấn đề thẩm mĩ. Tuy nhiên, trên thực tế, không mấy người bệnh cũng như rất ít bác sĩ chấp nhận mổ vì lí do thẩm mĩ cho những trường hợp này vì tính chất nguy hiểm của cuộc mổ.

Đối với trường hợp đau nhiều, ảnh hưởng đến khả năng di chuyển, khả năng làm việc, đến chất lượng cuộc sống, người ta tiến hành mổ cho những bệnh nhân này.

Có hai quan điểm trong việc giải quyết bệnh lí này. Phái “diều hâu” chủ trương giải ép và nắn thẳng cột sống bằng một cuộc mổ rất lớn, thậm chí là đi bằng hai đường mổ hở lớn từ phía trước và từ phía sau. Các cấu trúc vẹo đã bị dính xương đều bị phá vỡ, các đốt sống được chỉnh trục trong không gian 3D, được hàn xương và sử dụng hệ thống nẹp vít phức tạp giằng kéo, giữ lại cột sống ở tư thế “đẹp”. Cuộc mổ rất lớn, mất nhiều máu, thời gian mổ kéo dài, nguy cơ tai biến rất cao, hậu phẫu rất nặng nề. Ngược lại, mỗi khi mổ xong, người bệnh giống như một tác phẩm nghệ thuật sống, đẹp và hoàn hảo.

Phái “bồ câu” thì không chủ trương làm “lớn chuyện”. Trong khi có tới 5 hoặc 6 đốt sống trật trẹo, vẹo vọ, thực ra chỉ có 1 hoặc 2 chỗ là cần giải quyết, phải giải ép và hàn cứng lại, những chỗ khác đã tự hàn cứng và không gây đau. Như vậy cuộc mổ không lớn lắm, giải quyết được điều cơ bản nhất là đau, từ đó phục hồi được các chức năng di chuyển và làm việc của người bệnh, nâng cao chất lượng sống. Tuy nhiên, sau khi mổ xong thì người bệnh vẫn bị vẹo, dáng vẫn lệch, và khó mà có thể trở thành minh tinh màn bạc như những bệnh nhân của phái “diều hâu”.

Khoảng gần 10 năm trở lại đây, có một kĩ thuật xâm lấn tối thiểu được phát minh, gọi là DLIF, là một kĩ thuật ghép xương liên thân đốt sống đi từ bên hông, trở thành một phương pháp vừa nắn tốt, vừa xâm lấn rất ít. Cùng với sự phát triển của kĩ thuật nẹp vít qua da, DLIF và nẹp vít qua da đã làm được những việc mà phái “diều hâu” thực hiện với cái giá về sức khỏe tương đương với những gì nhóm “bồ câu” phải trả.

Sau vài năm, khoảng 6, 7 năm nay trở lại đây, một số người trong nhóm nghiên cứu phát minh ra DLIF lập ra một nhóm riêng. Họ dựa trên cơ sở của DLIF, cải tiến thành một kĩ thuật gần tương tự, gọi là XLIF với ý nghĩa X là eX (xịn – ngoại hạng). XLIF có một số ưu điểm hơn DLIF, được đầu tư và phát triển mạnh ở Brazil và khu vực Nam Mĩ. Trong khi đó, những người còn lại của nhóm phát minh ra DLIF tập trung phát triển kĩ thuật này và nâng cấp lên thêm một kĩ thuật mới gọi là OLIF. OLIF có chung một nguyên lí với DLIF và XLIF, nhưng đơn giản hơn và không đòi hỏi những trang thiết bị hết sức cao cấp, phù hợp với các nước đang phát triển mà vẫn đạt được kết quả như DLIF hoặc XLIF.

Mặc dù OLIF là một phương pháp mà người bệnh không có nguy cơ phải trả giá đắt về mặt sức khỏe nhưng OLIF, DLIF hay XLIF đều là những kĩ thuật “ngốn” rất nhiều chi phí, cho nên không phải người bệnh nào cũng có thể tiếp cận được với những kĩ thuật này.

BS Võ Xuân Sơn (nguồn Facebook)

Tương tự

Dược Hậu Giang và Sữa Vinamilk “bắt tay” nhau

Bản tin thời sự giờ vàng của VTV tối qua – 22/3 đưa tin: Hai …