Trang chủ / Sản phẩm Chăm sóc Sức khỏe / Để an toàn khi dùng các thuốc chống dị ứng

Để an toàn khi dùng các thuốc chống dị ứng

 

Khi bị dị ứng với các biểu hiện: nổi mề đay, da mẩn đỏ, ngứa, ngạt mũi, chảy nước mũi hay đỏ mắt, chảy nước mắt…, phần lớn mọi người sẽ nghĩ đến việc dùng các thuốc chống dị ứng. Tuy nhiên, lời khuyên là không nên tùy tiện dùng.

Thông thường, các tác nhân gây dị ứng dễ gặp là: thức ăn, bụi bặm, lông vật nuôi, hóa chất, vi khuẩn, nấm, hoa quả, một số thuốc điều trị bệnh… Những tác nhân này xâm nhập vào cơ thể qua các đường ăn, uống, tiêm, hít, ngửi, nhỏ mắt, tiếp xúc qua da…

Dị ứng và thuốc chống dị ứng

Trong y khoa, dị ứng được định nghĩa là phản ứng mạnh của hệ miễn dịch đối với một loại chất mà cơ thể coi là có hại. Theo đó, khi cơ thể tiếp xúc với một chất gây dị ứng, hệ miễn dịch sẽ chống lại bằng cách tạo ra các kháng thể, khiến cơ thể giải phóng các chất hóa học có tên là histamine, gây ra các triệu chứng như hắt hơi, ngạt mũi, ngứa mũi hoặc chảy nước mũi, đỏ mắt, chảy nước mắt…

Để xử lý tình trạng dị ứng y học có các loại thuốc chống dị ứng. Đây là những thuốc có tác dụng đối kháng lại quá trình quá mẫn của cơ thể với các chất gây dị ứng, tức ức chế sự tác động của chất trung gian histamine. Hiện có hai thế hệ thuốc chống dị ứng cơ bản là thuốc thế hệ 1 (được gọi là thế hệ cổ điển) và thế hệ 2 (thế hệ mới), với các thuốc điển hình như: clopheniramin, cetirizin, desloratadin, astemizol, diphenylhydramin, loratadin, fexodenadin…

Các thuốc chống dị ứng cổ điển thường có thời gian tác dụng ngắn (từ 4-6 giờ) nên phải uống nhiều lần, trong khi đó các thuốc chống dị ứng thế hệ mới có thời gian tác dụng dài hơn, đồng thời tác dụng phụ cũng ít hơn. Hình thức sử dụng thuốc khá đa dạng, bao gồm uống, hít, ngửi, thoa ngoài da…

Không nên tùy tiện dùng

Bất cứ loại thuốc nào cũng có ít nhiều tác dụng phụ và các thuốc chống dị ứng cũng vậy. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa người bệnh hoàn toàn không được dùng thuốc mà quan trọng là nên dùng như thế nào, có những lưu ý ra sao.

Đối với các thuốc chống dị ứng thế hệ cổ điển như chlopheniramin, promethazin…, ngoài tác dụng chống dị ứng chúng còn có khả năng ngấm vào thần kinh trung ương (qua hàng rào máu não) gây buồn ngủ. Điều này hết sức nguy hiểm nếu người bệnh uống thuốc khi phải làm những việc đòi hỏi sự tỉnh táo như lái xe, vận hành máy móc… Ngoài ra, các thuốc chống dị ứng này còn có tác động đến hệ thần kinh chịu trách nhiệm kích thích tiết nước bọt và dịch tiêu hoá. Do vậy, khi uống người bệnh thường sẽ có cảm giác khô môi, khô miệng, ăn không ngon.

Trong khi đó, các thuốc chống dị ứng thế hệ mới như terfenadin, astemizol… tuy ít hoặc không gây tác dụng an thần (ngủ gà), nhưng lại tác động xấu tới hệ tim mạch như gây xoắn đỉnh, tức tim tự nhiên ngừng đập sau một chu kỳ. Điều này nguy hiểm vì có thể gây thiếu máu cơ tim.

Bên cạnh đó, việc tùy tiện cho dùng quá liều các thuốc chống dị ứng cũng có thể gây ra tình trạng ngộ độc. Chẳng hạn, khi bị dị ứng gây ngứa ngáy khắp người, tâm lý người bệnh thường muốn dùng thuốc liều cao để hết ngứa nhanh, nhưng điều đáng nói là liều ngộ độc của thuốc dị ứng không cách quá xa liều điều trị. Biểu hiện của ngộ độc là khô miệng, nóng, mắt nháy liên tục, tinh thần như phát cuồng… Liều khuyên dùng của thuốc chống dị ứng với các thuốc thế hệ mới là chỉ nên dùng 1 viên/ngày.

Một lưu ý khác là không nên sử dụng cùng lúc nhiều loại thuốc chống dị ứng khác nhau. Các loại thuốc chống dị ứng dù khác nhau cũng đều có chung một cơ chế tác động là đối kháng lại chất trung gian histamine. Dùng nhiều loại thuốc không những không tạo ra hiệu quả cao hơn mà còn khiến việc chuyển hóa ở gan nặng nề hơn. Thêm nữa, các thuốc chống dị ứng cũng không nên dùng chung với các thuốc trị nấm vì có thể khiến thuốc chống nấm chậm chuyển hóa và đào thải, dẫn đến người bệnh bị ngộ độc thuốc ở ngay liều điều trị an toàn.

Đặc biệt, cần hạn chế tối đa dùng thuốc chống dị ứng cho trẻ em. Các thuốc chống dị ứng, nhất là thuốc thế hệ cổ điển như clopheniramin có thể thấm vào thần kinh trung ương làm ức chế sự phát triển của não bộ, ảnh hưởng tới quá trình hình thành tư duy ở trẻ. Với trẻ lớn hơn, thuốc có thể gây giảm khả năng tập trung, giảm khả năng tiếp nhận và tư duy. Do vậy cần hạn chế dùng, khi cần chỉ được dùng trong thời gian ngắn 1-2 ngày và phải có sự tham vấn của bác sĩ.

Tóm lại, nếu chỉ bị dị ứng nhẹ, người bệnh chỉ cần nghỉ ngơi thì những triệu chứng lâm sàng như: nổi ban đỏ, mẫn ngứa, buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy… sẽ sớm giảm đi. Trường hợp bị dị ứng nặng, phải điều trị bằng thuốc tuy nhiên cần cẩn thận và phải dùng theo chỉ định của thầy thuốc.

Minh Trí (tổng hợp)

 

Tương tự

Thuốc chống trầm cảm nào ít ảnh hưởng đến “chuyện ấy”

Với nhiều người, dùng thuốc chống trầm cảm đồng nghĩa với việc họ phải đối …